თბილისის აეროპორტში ნისლის გამო დაგვიანება და გადამისამართება

ზამთრის თვეებში თბილისის აეროპორტში ხშირად ისმის ერთი და იგივე სიტყვა — ნისლი. სქელი ნისლი ხილვადობას საფრენ-დასაფრენი ბილიკის დონეზე დასაშვებ მინიმუმზე დაბლა წევს და თვითმფრინავებს ვეღარ უშვებს დასაჯდომად, რაც ჯერ დაგვიანებას, ხოლო გახანგრძლივების შემთხვევაში სხვა აეროპორტში გადამისამართებასაც იწვევს. ეს სტატია განმარტავს, რატომ ხდება ეს კონკრეტულად თბილისში, სად ამისამართებენ ასეთ შემთხვევაში რეისს, ვინ არის პასუხისმგებელი მგზავრის საბოლოო დანიშნულებამდე მიყვანაზე და რა გეკუთვნებათ, სანამ ეს ყველაფერი მოგვარდება.

რატომ აჩერებს ნისლი კონკრეტულად თბილისის აეროპორტს

ყოველი აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი აღჭურვილია ხელსაწყოებრივი დაშვების სისტემით (ILS), რომელიც პილოტს დაბალი ხილვადობის პირობებშიც კი დაშვების საშუალებას აძლევს — მაგრამ მხოლოდ გარკვეულ ზღვრამდე. საერთაშორისო კატეგორიზაციით ყველაზე გავრცელებული, CAT I სტანდარტი, დაშვებას უშვებს მანამ, სანამ ხილვადობა და ღრუბლის ქვედა ზღვარი განსაზღვრულ მინიმუმს არ ჩამოსცდება; ამაზე დაბლა დაშვება საჭიროებს უფრო მაღალი კატეგორიის ხელსაწყოებსა და ეკიპაჟის დამატებით სერტიფიცირებას, რაც ყველა აეროპორტსა და ავიაკომპანიას არ აქვს. საქართველოს საჰაერო ნავიგაციის სააგენტოს (Sakaeronavigatsia) ინფორმაციით, თბილისის აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი აღჭურვილია CAT I კატეგორიის სისტემით. ამიტომ, როცა ნისლი ხილვადობას ამ ზღვარზე დაბლა სწევს, დაშვება დროებით წყდება — მიუხედავად იმისა, თვითმფრინავი უკვე საჰაერო სივრცეშია თუ ჯერ არ გამოფრენილა.

დაგვიანებიდან გადამისამართებამდე

პირველი, რასაც ნისლიანი დილა იწვევს, დაგვიანებაა: თვითმფრინავები საჰაერო სივრცეში ან გასაფრენ აეროპორტში ელოდებიან, სანამ ხილვადობა არ გაუმჯობესდება. თუ ნისლი დიდხანს არ იფანტება და საწვავის მარაგი ლოდინის გაგრძელების საშუალებას აღარ იძლევა, საჰაერო მოძრაობის მართვა თვითმფრინავს უახლოეს ხელმისაწვდომ აეროპორტში ამისამართებს. სწორედ ამ სტატუსს — „გადამისამართებული“ — ხედავთ ონლაინ ტაბლოზე, თუ ეს თქვენს რეისს შეეხო; მისი მნიშვნელობა უფრო დეტალურადაა განმარტებული სტატიაში როგორ წავიკითხოთ ჩამოსვლის ტაბლო. გადამისამართება არ ნიშნავს რეისის გაუქმებას — თვითმფრინავი, როგორც წესი, იმავე დღეს აგრძელებს გზას თბილისისკენ, როგორც კი ხილვადობა გაუმჯობესდება, ან მგზავრები სახმელეთო ტრანსპორტით მიჰყავთ დანიშნულების ადგილამდე.

სად ამისამართებენ თბილისში დაუშვებელ რეისს

პრაქტიკაში ორი ალტერნატივა ყველაზე ხშირად გამოიყენება — ორივე არაერთხელ დადასტურდა ნისლიანი დღეების რეალურ შემთხვევებში, როცა ცალკეული რეისები სწორედ ამ აეროპორტებში დაეშვნენ, სანამ თბილისში ხილვადობა გაუმჯობესდებოდა. ზოგჯერ, თუ ალტერნატიული აეროპორტიც ხელმისაწვდომი არ არის ან საწვავის მარაგი აღარ იძლევა ამის საშუალებას, თვითმფრინავი უბრალოდ გასაფრენ აეროპორტში ბრუნდება, დაშვების ნაცვლად.

ვინ არის პასუხისმგებელი მგზავრის თბილისამდე მიყვანაზე

თუ თქვენი რეისი ალტერნატიულ აეროპორტში დაეშვა, საბოლოო დანიშნულების ადგილამდე მიყვანა ავიაკომპანიის ვალდებულებაა — ეს არ არის მგზავრის საკუთარი ორგანიზების საკითხი. პრაქტიკაში ავიაკომპანია ან ელოდება ხილვადობის გაუმჯობესებას და იმავე თვითმფრინავით აგრძელებს ფრენას თბილისისკენ, ან სახმელეთო ტრანსპორტს აწყობს ალტერნატიული აეროპორტიდან თბილისამდე. ინსტრუქციებისთვის საუკეთესო წყარო თავად ეკიპაჟი და ავიაკომპანიის წარმომადგენელია ადგილზე — გადაწყვეტილება იცვლება იმაზე დამოკიდებულებით, რამდენად სწრაფად უმჯობესდება ამინდი. თუ თავად გსურთ ალტერნატიული აეროპორტიდან თბილისამდე მისვლა, სახმელეთო ვარიანტები აღწერილია სტატიაში თბილისიდან ქუთაისის აეროპორტამდე — ტრანსპორტი (იგივე მარშრუტი საპირისპირო მიმართულებით).

გეკუთვნით თუ არა კომპენსაცია

ნისლი ავიაციური რეგულირების ენაზე „ექსტრაორდინარულ გარემოებად“ ითვლება — ისეთივე, როგორიც მძიმე ქარიშხალი ან საჰაერო სივრცის დახურვაა — ამიტომ ფულადი კომპენსაცია ამის გამო არ გეკუთვნით, თუნდაც დაგვიანება სამ საათს გადააჭარბოს. ეს წესი დეტალურადაა განმარტებული სტატიაში ფრენის დაგვიანება და კომპენსაცია. მოვლის უფლება — კვება, კავშირი და, ღამის გადაცდენის შემთხვევაში, სასტუმრო — კომპენსაციისგან დამოუკიდებლად მოქმედებს და ექსტრაორდინარული გარემოების დროსაც რჩება. მნიშვნელოვანია ისიც, ვრცელდება თუ არა თქვენს რეისზე საერთოდ ევროპული EU261 რეგულაცია: ის მოქმედებს მხოლოდ ევროკავშირიდან გამომფრენ ან ევროპული გადამზიდით ევროკავშირში ჩამომფრენ რეისებზე, დეტალები — EU261 რეგულაცია ქართველი მგზავრისთვის. სხვა შემთხვევაში მოქმედებს საქართველოს კანონმდებლობა და მონრეალის კონვენცია, აღწერილია სტატიაში მგზავრის უფლებები საქართველოში.

როგორ გადავამოწმოთ სტატუსი წინასწარ

თუ ზამთარში დილის რეისით მოგზაურობთ ან ვინმეს ხვდებით, სასარგებლოა გზაში გამოსვლამდე ორივე წყაროს გადამოწმება — თბილისის აეროპორტის ონლაინ ტაბლო (ბმული ქვემოთ, „ოფიციალური წყაროები“-ს ბლოკში) და ავიაკომპანიის საკუთარი აპლიკაცია, სადაც ცვლილება ხანდახან უფრო ადრე ჩანს. ტაბლოს წაკითხვის დეტალები აღწერილია სტატიაში თბილისის აეროპორტში ჩამოფრენა დღეს, ხოლო კონკრეტული ბორტის ცოცხალ მდებარეობაზე დაკვირვება შესაძლებელია საჯარო ტრეკერებით — იხილეთ ფრენები ლაივში. თუ სტატუსი ჯერ „დროულადაა“, მაგრამ ამინდის პროგნოზი ნისლსა და დაბალ ღრუბლიანობას გვთავაზობს, ღირს დამატებითი დროის მარაგის გათვალისწინება, განსაკუთრებით თუ შემდეგ თბილისიდან სხვა რეისზე გადაჯდომა გელით.

პრაქტიკული რჩევები ზამთარში მოგზაურობისას

თუ იცით, რომ თქვენი მარშრუტი ზამთარში თბილისზე გადის და შემდეგ სხვა რეისზეც გჭირდებათ გადაჯდომა, დატოვეთ ჩვეულებრივზე მეტი დრო ორ რეისს შორის — ერთი დღით ადრე ფრენა ან რამდენიმე საათიანი მარაგი მნიშვნელოვნად ამცირებს გადაჯდომის გაცდენის რისკს. დაზღვევა, რომელიც ფრენის დაგვიანებით გამოწვეულ დამატებით ხარჯებს ან გაცდენილ გადაჯდომას ფარავს, ცალკე ღირს განხილვად — მეტი დეტალი სტატიაშია სამოგზაურო დაზღვევა: რატომ და როგორ. ხელბარგში იქონიეთ ტელეფონის დამტენი, საბუთები და, თუ საჭიროა, მედიკამენტები — გადამისამართების შემთხვევაში ჩასაბარებელი ბარგის უკან მიღება შეიძლება რამდენიმე საათით გადაიდოს. ბოლოს, ავიაკომპანიის შეტყობინებებს (SMS, ელფოსტა) ყურადღება მიაქციეთ — ხშირად სწორედ იქ ჩანს ცვლილება ტაბლოზე ასახვამდე ადრე.

ხშირად დასმული კითხვები