სიტყვები „ფრენა ლაივში" ბოლო წლებში ჩვეულებრივ საძიებო მოთხოვნად იქცა — მგზავრს, მის ახლობელს ან უბრალო დამკვირვებელს სურს ნახოს, სად არის კონკრეტული თვითმფრინავი ამ წუთას, რა სიმაღლეზე დაფრინავს და როდის დაეშვება. ეს შესაძლებელია არა მაგიით, არამედ საჯარო რადიოსიგნალით, რომელსაც თვითმფრინავები თავად გადასცემენ. ეს გვერდი განმარტავს, როგორ მუშაობს ფრენის ონლაინ თვალყურის დევნება, რომელი სერვისებით შეიძლება ამის გაკეთება და რატომ არ ჩანს ზოგჯერ კონკრეტული რეისი რუკაზე.
რა არის ფრენის ლაივ თვალყურის დევნება და როგორ მუშაობს
თანამედროვე სამგზავრო თვითმფრინავები აღჭურვილია ტრანსპონდერით, რომელიც ტექნოლოგიის — ADS-B-ის (Automatic Dependent Surveillance – Broadcast) — მეშვეობით ავტომატურად და საჯაროდ გადასცემს საკუთარ GPS-მდებარეობას, სიმაღლეს, სიჩქარესა და მიმართულებას. ამ სიგნალს იჭერს მიწისზედა მიმღებების მსოფლიო ქსელი (ათიათასობით წერტილი სხვადასხვა ქვეყანაში, ნაწილობრივ მოხალისეების მიერ დამონტაჟებული) და თანამგზავრული სისტემები ოკეანეებზე, სადაც მიწისზედა სადგური არ არსებობს. მიღებული სიგნალები გროვდება, უკავშირდება ავიაკომპანიის ფრენის ნომერსა და მარშრუტის მონაცემებს და ონლაინ სერვისები მას რუკაზე რეალურ დროში აჩვენებენ, ჩვეულებრივ რამდენიმე წამის დაგვიანებით.
რომელი სერვისებით შეიძლება ფრენის თვალყურის დევნება
ბაზარზე რამდენიმე ცნობილი ონლაინ ტრეკერია, თითოეული საკუთარი ძლიერი მხარით. ცხრილში მოცემულია ზოგადი შედარება — კონკრეტული ფუნქციები და ტარიფები დროთა განმავლობაში იცვლება, ამიტომ დეტალებისთვის საჭიროა სერვისის ოფიციალურ საიტზე გადამოწმება.
| სერვისი | დაფარვის არეალი | გამორჩეული მხარე | წვდომა |
|---|---|---|---|
| Flightradar24 | გლობალური, ევროპაში თითქმის სრული ხმელეთზე | დეტალური რუკა და ფრენის ისტორია, დამზერისთვის მოსახერხებელი ინტერფეისი | ვებგვერდი და მობილური აპლიკაცია, საბაზისო ფუნქციები რეგისტრაციის გარეშეც ხელმისაწვდომია |
| FlightAware | გლობალური, განსაკუთრებით ძლიერი აშშ-ის საჰაერო სივრცეში | დაგვიანების პროგნოზირება და გაფრთხილებები კონკრეტულ რეისზე | ვებგვერდი და მობილური აპლიკაცია |
| Plane Finder და მსგავსი აპლიკაციები | გლობალური | მარტივი, მსუბუქი ინტერფეისი | ძირითადად მობილური აპლიკაცია |
| აეროპორტის ოფიციალური ტაბლო | მხოლოდ ერთი კონკრეტული აეროპორტი | ზუსტი გეითი, ტერმინალი და რეისის სტატუსი უშუალოდ აეროპორტიდან | აეროპორტის საიტი, უფასო, რეგისტრაციის გარეშე |
როგორ მოვძებნოთ კონკრეტული რეისი
ყველაზე ზუსტი გზა რეისის ნომრით ძიებაა — ის ავიაკომპანიის ორასოიან IATA-კოდსა და ციფრებს შეიცავს (მაგალითად, ჯავშნის დამადასტურებელ წერილში ან ბორდინგ-პასზე მითითებული ფორმატით) და მითითებულია ჯავშნის დამადასტურებელ წერილში ან ელექტრონულ ბილეთზე. თუ ზუსტი ნომერი უცნობია, შეიძლება ძებნა წარმოშობისა და დანიშნულების აეროპორტის, ან სავარაუდო გაფრენის დროის მიხედვითაც — ტრეკერი იმ დღეს შესრულებული რეისების სიას აჩვენებს, საიდანაც კონკრეტულის პოვნა შესაძლებელია. ცალკეული თვითმფრინავის, და არა კონკრეტული რეისის, თვალყურის დევნება ხდება მისი რეგისტრაციის ნომრით (მაგალითად, ბორტზე დატანილი კოდით).
რას გვიჩვენებს ფრენის ბარათი რუკაზე
თითოეულ თვითმფრინავზე დაწკაპუნებისას ტრეკერი ჩვეულებრივ აჩვენებს: მიმდინარე სიმაღლეს და სიჩქარეს, თვითმფრინავის მოდელს, გაფრენისა და ჩამოსვლის აეროპორტებს, დროებით და ფაქტობრივ დროებს, დარჩენილ მანძილს დანიშნულებამდე და უკვე გავლილ მარშრუტს რუკაზე ხაზის სახით. ნაწილი სერვისები დამატებით აჩვენებს ისტორიულ მონაცემებს — ანალოგიური რეისი ხშირად რამდენ ხანს გრძელდებოდა წინა დღეებში — რაც სასარგებლოა დაგვიანების სავარაუდო ხანგრძლივობის შესაფასებლად.
გლობალური ტრეკერი თუ საქართველოს აეროპორტის ოფიციალური ტაბლო
გლობალური ტრეკერი და კონკრეტული აეროპორტის ოფიციალური ტაბლო ერთმანეთისგან განსხვავებულ დანიშნულებას ემსახურება. ტრეკერი კარგია, თუ გინდათ ნახოთ, სად ზუსტად იმყოფება თვითმფრინავი ცაში ან რამდენი დარჩა ჩამოსვლამდე. თუმცა თუ საკითხავია კონკრეტულად თბილისის, ბათუმის ან ქუთაისის აეროპორტიდან რომელი გეითიდან გაფრინდება რეისი და არის თუ არა დაგვიანებული, ყველაზე სანდო წყარო თავად აეროპორტის ოფიციალური ტაბლოა, რომელიც პირდაპირ აეროპორტის სისტემიდან იღებს მონაცემს. ამის შესახებ დეტალურად იხილეთ სტატიებში თბილისის აეროპორტის ჩამოსვლის ტაბლო, თბილისის აეროპორტის გაფრენის ტაბლო და როგორ წავიკითხოთ ჩამოსვლის ტაბლო ნებისმიერ აეროპორტში. სამივე ქართული აეროპორტის ტაბლოზე ერთიანი მიმოხილვა მოცემულია გვერდზე საქართველოს აეროპორტების ფრენების განრიგი.
რატომ არ ჩანს ყველა თვითმფრინავი რუკაზე
ტრეკერზე ზოგჯერ თვითმფრინავი „ქრება" ან საერთოდ არ ჩანს რამდენიმე მიზეზის გამო. პირველი — სიგნალის დაფარვა: მიწისზედა მიმღების არეალი შეზღუდულია და დაბალ სიმაღლეზე მთები თუ შენობები სიგნალს ხშირად კეტავს, ხოლო ოკეანეზე თანამგზავრული დაფარვა ყველგან თანაბრად ხელმისაწვდომი არ არის. მეორე — მცირე კერძო ან სამხედრო თვითმფრინავებს, ისევე როგორც ზოგიერთ სახელმწიფო ბორტს, შეუძლიათ მფლობელის მოთხოვნით საკუთარი მონაცემი დამალონ ან ანონიმურად აჩვენონ საჯარო ტრეკერზე. მესამე — ზოგიერთი მცირე თვითმფრინავი საერთოდ არ არის აღჭურვილი შესაბამისი ტრანსპონდერით. ამიტომ ტრეკერზე რეისის დროებითი გაქრობა უსაფრთხოების პრობლემას არ ნიშნავს — ეს, უმეტესწილად, ტექნიკური დაფარვის საკითხია.
მობილური აპლიკაციები
ორივე დიდი სერვისს — Flightradar24-საც და FlightAware-საც — აქვს მობილური აპლიკაცია iOS-ისა და Android-ისთვის, სადაც შესაძლებელია კონკრეტული რეისის შენახვა ან შეტყობინების მიღება მისი სტატუსის ცვლილებაზე. აპლიკაციის კონკრეტული ფუნქციები და შესაძლო გადასახადი დროთა განმავლობაში იცვლება, ამიტომ აქტუალური პირობებისთვის ღირს აპლიკაციის მაღაზიის აღწერილობის ან სერვისის ოფიციალური საიტის გადამოწმება ჩამოტვირთვამდე.
დაკავშირებული გვერდები
თბილისის, ბათუმისა და ქუთაისის აეროპორტების ზოგადი ინფორმაცია მოცემულია გვერდებზე თბილისის აეროპორტი, ბათუმის აეროპორტი და ქუთაისის აეროპორტი. ქუთაისის აეროპორტის ფაქტობრივი განრიგი ხელმისაწვდომია გვერდებზე გამგზავრება და ჩამოსვლა. ავიაკომპანიების სრული სია საქართველოში ჩანს გვერდზე ავიაკომპანიები.
წესები ავიაკომპანიისა და მარშრუტის მიხედვით განსხვავდება. გამგზავრებამდე შეამოწმეთ თქვენი ავიაკომპანიის ოფიციალური პირობები.
ოფიციალური წყაროები: Flightradar24 — როგორ მუშაობს ADS-B თვალყურის დევნება · Flightradar24 — მიმღების დაფარვის არეალის განმარტება · FlightAware — ოფიციალური საიტი